Każda firma wprowadzająca na rynek polski produkty w opakowaniach podlega obowiązkom rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), której punktem wyjścia jest wpis do rejestru BDO. Obowiązki obejmują ewidencję opakowań, realizację poziomów odzysku i recyklingu oraz sprawozdawczość, a ich zaniedbanie wiąże się z administracyjnymi karami pieniężnymi sięgającymi około miliona złotych². Dotyczy to również sklepów internetowych, które często traktują opakowania wysyłkowe jako kwestię logistyczną, a nie obowiązek środowiskowy.
W dalszej części artykułu omawiamy poszczególne obowiązki ROP w Polsce i wskazujemy obszary, w których najczęściej dochodzi do pomyłek. System opiera się na kilku powiązanych elementach, które trzeba realizować równolegle. Wyjaśniamy, kto im podlega, jak wygląda wpis do rejestru, które opakowania należy uwzględnić oraz jak działa rozliczenie poziomów odzysku.
Jakie obowiązki wynikające z ROP są istotne dla sprzedawców w Polsce?
Podstawą prawną jest ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi¹, która nakłada na wprowadzającego obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych. W praktyce sprowadza się to do prowadzenia ewidencji wprowadzonych opakowań, zapewnienia wymaganych poziomów odzysku, składania rocznych sprawozdań oraz uiszczenia opłaty produktowej, gdy wymagane poziomy odzysku i recyklingu nie zostały osiągnięte.
Dla sklepu e-commerce istotne jest to, że obowiązek dotyczy wszystkich opakowań wprowadzonych do obrotu, w tym opakowań transportowych używanych do wysyłki. Sprzedaż wysyłkowa nie zwalnia z tych wymagań, a wręcz zwiększa wolumen opakowań, które trzeba rozliczyć.
Jak przebiega rejestracja w BDO dla sklepu e-commerce?
Rejestr BDO, czyli baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, jest prowadzony na podstawie ustawy o odpadach². Wpis do rejestru jest warunkiem legalnego prowadzenia działalności objętej obowiązkiem opakowaniowym i musi poprzedzać złożenie sprawozdań.
Na etapie rejestracji firma określa zakres prowadzonej działalności oraz kategorie wprowadzanych produktów i opakowań. Najwięcej trudności sprawia nie samo złożenie wniosku, lecz prawidłowe przypisanie działalności do właściwych pozycji rejestru. Błąd na tym etapie skutkuje niekompletnymi sprawozdaniami, które trzeba korygować.
W EFF ustalamy właściwy zakres wpisu na podstawie rzeczywistego modelu sprzedaży, aby rejestracja odpowiadała temu, co firma faktycznie wprowadza na rynek.
Które opakowania wlicza się do obowiązku ROP?
Obowiązki ROP obejmują również opakowania, w których produkt trafia do odbiorcy, a nie tylko opakowania jednostkowe widoczne na półce. W przypadku e-commerce oznacza to konieczność uwzględnienia trzech warstw:
- opakowań jednostkowych, w których sprzedawany jest sam produkt,
- opakowań zbiorczych, jeśli towar grupowany jest do sprzedaży,
- opakowań transportowych, czyli kartonów, folii i wypełnień stosowanych do wysyłki.
Pominięcie w raportowaniu opakowań wysyłkowych to jeden z najczęstszych błędów sklepów internetowych, ponieważ właśnie ta warstwa generuje znaczną część opakowań w handlu wysyłkowym.
Jak klasyfikować materiały opakowaniowe do raportowania?
Raportowanie opiera się na podziale opakowań według materiałów:
- papier i tektura,
- tworzywa sztuczne,
- szkło,
- metale,
- drewno.
Dla każdego materiału ewidencjonuje się masę wprowadzonych opakowań, ponieważ to ona stanowi podstawę rozliczenia.
Prawidłowa klasyfikacja wymaga znajomości struktury materiałowej produktów i opakowań, w tym opakowań wielomateriałowych, które trzeba rozdzielić na poszczególne frakcje. Niedokładne dane materiałowe przekładają się wprost na błędne sprawozdania i ryzyko korekt, dlatego ewidencję warto budować na realnych danych o opakowaniach, a nie na szacunkach.
Jak rozliczać poziomy odzysku i jakie opłaty produktowe obowiązują w Polsce?
Wprowadzający ma obowiązek zapewnić określone poziomy odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych, które są ustalane w przepisach wykonawczych. Obowiązek ten realizuje się we własnym zakresie albo przez organizację odzysku opakowań, która realizuje ten obowiązek na rzecz firmy.
Jeżeli wymagane poziomy nie zostaną osiągnięte, powstaje obowiązek wniesienia opłaty produktowej, obliczanej na podstawie masy opakowań i stawek określonych w przepisach. Brak realizacji obowiązków lub błędy w sprawozdaniach mogą skutkować administracyjnymi karami pieniężnymi, które mogą sięgać nawet miliona złotych².
Podsumowanie
ROP w Polsce obejmuje rejestrację w BDO, ewidencję wszystkich warstw opakowań, klasyfikację materiałową oraz rozliczenie poziomów odzysku i opłaty produktowej. Dla sklepów internetowych kluczowe jest uwzględnienie opakowań wysyłkowych i prawidłowa klasyfikacja materiałów, ponieważ właśnie tu powstaje większość rozbieżności.
W EFF prowadzimy firmy e-commerce przez pełen zakres obowiązków opakowaniowych w Polsce, od wpisu do rejestru po sprawozdawczość i rozliczenie opłat. Jeśli chcesz mieć pewność, że Twoje rozliczenia ROP są kompletne, poznaj naszą ofertę dotyczącą rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sklep internetowy musi być wpisany do BDO? Tak, jeśli wprowadza produkty w opakowaniach do obrotu, w tym opakowania wysyłkowe. Wpis do rejestru jest warunkiem realizacji obowiązków opakowaniowych.
Czy opakowania transportowe wliczają się do obowiązku ROP? Tak. Kartony, folie i wypełnienia stosowane do wysyłki są opakowaniami w rozumieniu przepisów i podlegają ewidencji oraz rozliczeniu.
Co to jest opłata produktowa? To opłata wnoszona wtedy, gdy firma nie osiągnęła wymaganych poziomów odzysku i recyklingu. Jej wysokość zależy od masy opakowań i stawek określonych w przepisach.
Jakie kary grożą za brak rejestracji lub błędne sprawozdania? Ustawa o odpadach przewiduje administracyjne kary pieniężne, które mogą sięgać miliona złotych, niezależnie od obowiązku uregulowania zaległych opłat.
Źródła
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2013 poz. 888 z późn. zm.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000888
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21 z późn. zm.), w tym przepisy o rejestrze BDO i administracyjnych karach pieniężnych. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000021
