Blog

Co jest wykazywane w deklaracji PIT-11?

• przychody,
• koszty uzyskania przychodu,
• dochody,
• pobrane zaliczki na podatek dochodowy,
• składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne,
• przychody zwolnione z opodatkowania: ulga dla młodych, ulga dla powracających, ulga rodzina 4+, ulga dla seniorów.

Ulga dla młodych polega na zwolnieniu z podatku dochodowego określonych przychodów uzyskanych przez podatnika do ukończenia 26 roku życia. Ulga obejmuje wyłącznie przychody uzyskane ze stosunku pracy, z umowy zlecenia, praktyki absolwenckiej, stażu uczniowskiego lub zasiłku macierzyńskiego. Limit przychodów objętych ulgą wynosi 85 528 zł, nadwyżka ponad ten limit opodatkowana jest zgodnie ze skalą podatkową. Podatnik po przekroczeniu limitu przychodów ma także prawo do skorzystania z kwoty wolnej od podatku dochodowego, która wynosi 30 000 zł. Aby z niej skorzystać powinien złożyć wniosek o niepobieranie zaliczki na podatek dochodowy na formularzu PIT-2. Brak złożenia wniosku spowoduje, że płatnik będzie pobierał zaliczki na podatek dochodowy, a ewentualna nadpłata zostanie rozliczona w zeznaniu rocznym. Korzystanie z ulgi nie zwalnia płatnika z obowiązku sporządzenia deklaracji PIT-11.

Jakie są terminy przekazania deklaracji?

Pracodawcy zobowiązani są do przesłania deklaracji PIT-11 za rok 2025:

• do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika – do 2 lutego 2026 r. (z uwagi na fakt, że 31 stycznia przypada w sobotę)
• do podatników – do 28 lutego 2026 r.

Według obowiązujących przepisów płatnicy muszą przesłać deklaracje do urzędów skarbowych wyłącznie w formie elektronicznej, natomiast przekazanie do podatników możliwe jest w formie papierowej lub elektronicznej.  

W jakich przypadkach płatnik nie wystawia PIT-11?

Istnieją wyjątki, w których pracodawca zwolniony jest z obowiązku składania PIT-11. Dotyczy to sytuacji w których podatnik otrzymywał wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia lub umowy o dzieło, nie był pracownikiem płatnika, a wartość wynikająca z umowy nie przekracza kwoty 200 zł brutto. W takim przypadku pracodawca odprowadza zryczałtowany podatek dochodowy, który wykazuje się w deklaracji PIT-8AR.

Co obecnie wliczane jest do stażu pracy?

Do stażu pracy aktualnie wliczane są jedynie okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Co zmieni się od 2026 roku?

Do okresu zatrudnienia wliczać się będzie:

• Okres służby (art.. 302 KP)
• Okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe lub wypadkowe
• Okresy wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami KC stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz umowy agencyjnej – w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym,
• Bezskładkowe okresy wykonywania pracy przez osobę fizyczną (studenta) umowy zlecenia (w tym przypadku należy pamiętać, że okresy nie są kumulowane i nie mogą się na siebie nakładać – gdy student uzyskuje wykształcenie wyższe i w tym samym czasie równocześnie świadczył pracę, bierze się do kalkulacji korzystniejszy dla niego wariant)
• Okres pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i/lub spółdzielni kółek rolniczych w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
• Okresy prowadzenia działalności gospodarczej i współpracujące przy prowadzeniu działalności gospodarczej (osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym – pewne wyjątki m.in. udokumentowane okresy, o których mowa w 1 i 2, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów, okres o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy [ulga na start])
• Udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą u pracodawcy zagranicznego

Jakie są zasady?

• W przypadku nakładania się okresów zaliczanych do stażu, bierze się pod uwagę okres najkorzystniejszy dla osoby, dla której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia
• Istnieje możliwość zastosowania prawa wstecz, pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania okresów przepracowanych przed 2026 rokiem (zaświadczenie wydane przez ZUS – wnioskowanie przez pracownika poprzez PUE – zaświadczenie elektroniczne z nadrukowanym imieniem i nazwiskiem) – pracownicy mają 24 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy na zgłoszenie odpowiednich dokumentów potwierdzających dodatkowe okresy pracy
• Nowe okresy zatrudnienia będą miały wpływ nie tylko na staż pracy, który ma wpływ na uprawnienia związane ze stosunkiem pracy ustalane na podstawie wszystkich okresów pracy, ale również będzie miał wpływ na przywileje ze stosunku pracy u pracodawcy (m.in. dłuższy wymiar urlopu wypoczynkowego, dodatki stażowe czy nagrody jubileuszowe)

Kluczowe informacje na temat zmian w zwolnieniach lekarskich od 2026 roku

• ZUS będzie wypłacać zasiłek chorobowy od pierwszego dnia zwolnienia
• Pracownicy otrzymają 100% wynagrodzenia za czas choroby
• ZUS zyska szersze uprawnienia kontrolne dotyczące prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich

Szczegółowe informacje o zmianach

Wypłata zasiłku chorobowego od pierwszego dnia

• Obecnie: pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni (lub 14 dni dla osób powyżej 50 roku życia)
• Planowane (od 2026 roku): ZUS przejmie wypłatę zasiłku chorobowego od pierwszego dnia zwolnienie lekarskiego, niezależnie od stażu pracy i wieku pracownika

100% wynagrodzenia za czas choroby:

• Projektowane przepisy: przewidują wypłatę 100% wynagrodzenia podczas zwolnienie lekarskiego, w przeciwieństwie do obecnych 80%
• Cel: zmotywowanie pracowników do pełnego wyzdrowienia bez obawy o utratę znacznej części dochodów

Większe uprawnienia kontrolne ZUS:

• Powód: przejęcie przez ZUS pełnej odpowiedzialności za wypłaty zasiłków skutkuje przyznaniem mu szerszych uprawnień kontrolnych
• Konsekwencja: możliwe jest nasilenie i zaostrzenie kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich, kontroli podlegać będzie prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby albo orzekania o konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny
• Nowe uprawnienia ZUSu:
  • Skierowanie ubezpieczonego na badanie do lekarza orzecznika
  • Skierowanie ubezpieczonego na badania pomocnicze
  • Żądanie od wystawiającego zaświadczenie lekarskie udostępnienia dokumentacji medycznej stanowiącej podstawę wydania zaświadczenie lekarskiego
  • Żądanie wyjaśnień od ubezpieczonego

Elastyczniejsze zasady w trakcie zwolnienie lekarskiego:

• Liberalizacja przepisów: wprowadzenie pewnej elastyczności w korzystaniu ze zwolnienia
• Przykłady:
  • Sporadyczne odebranie telefonu od przełożonego lub odpowiedź na e-mail nie zawsze będzie skutkować utratą prawa do zasiłku
  • Planowane jest umożliwienie łączenia pracy u jednego pracodawcy z pracą w czasie zwolnienia z innego, pod pewnymi warunkami (przykład: w przypadku złamania nogi pracownik nie ma możliwości wykonywania pracy chirurga, co jednak nie koliduje z wykonywaniem pracy jako wykładowca na medycznych kursach online)

Utrata prawa do zasiłku:

• W przypadku wykonywania pracy zarobkowej podczas orzeczonej niezdolności do pracy i/lub podejmowania aktywności niezgodnej z celem zwolnienia

Wnioski

Zmiany te mają na celu usprawnienie systemu, zapewnienie lepszego wsparcia finansowego pracownikom podczas choroby oraz zwiększenie efektywności nadzoru nad prawidłowością korzystania ze zwolnień lekarskich. Należy pamiętać, że są to projekty legislacyjne i ostateczne szczegóły mogą ulec zmianie.

Czy raportowanie ESG nadal Cię dotyczy? 

Zgodnie z aktualnymi propozycjami: 

• CSRD obejmie firmy zatrudniające powyżej 1000 pracowników i osiągające ponad 450 mln euro obrotu netto. 
• CSDDD dotyczyć będzie firm z ponad 5000 pracownikami i obrotem powyżej 1,5 mld euro. 

Dla firm poniżej tych progów oznaczałoby to jedno: formalny obowiązek raportowania może zniknąć. Ale to nie znaczy, że temat ESG przestaje mieć znaczenie. Wręcz przeciwnie. 

Raportowanie ESG pozwala nie tylko spełnić oczekiwania rynku, ale przede wszystkim zidentyfikować zagrożenia, które mogą przełożyć się na realne straty finansowe – od przerw w dostawach surowców po wzrost kosztów energii czy nawet utratę kontraktów. 

Dlaczego warto raportować dobrowolnie?

1. Utrzymanie pozycji w łańcuchu dostaw

Z raportu Dekarbonizacja już tu jest przygotowanego przez Fundację Climate & Strategy wynika, że 72% firm z sektora MŚP, korzystających z ich kalkulatora, deklaruje, iż klienci pytają ich o ślad węglowy — w tym 19% otrzymuje pytania regularnie1.  

Jeśli Twoja firma dostarcza produkty lub usługi większym podmiotom, warto być przygotowanym na tego typu zapytania. Brak danych może oznaczać utratę kontraktu i zastąpienie przez konkurencję, która te dane posiada.

2. Ocena ryzyka przez instytucje finansowe

Banki i fundusze inwestycyjne nadal muszą raportować ESG na podstawie własnych regulacji i nic nie zapowiada, by w najbliższym czasie miało się to zmienić. Dane od klientów są dla nich niezbędne. Oznacza to, że brak polityki ESG może wpłynąć na ocenę ryzyka firmy ubiegającej się o kredytowanie.  

Przykład? Firma budowlana bez planu adaptacji do ekstremalnych zjawisk pogodowych może zostać uznana za zbyt ryzykowną i otrzymać gorsze warunki pożyczki lub zostać całkowicie wykluczona z finansowania. 

3. Ubezpieczenia i ryzyka klimatyczne

Zmiana klimatu wpływa nie tylko na koszty energii, dostępność surowców ale również na ceny ubezpieczeń. Firmy ubezpieczeniowe coraz częściej wymagają danych ESG, by ocenić ryzyko działalności. Na przykład firma logistyczna bez analizy ryzyka klimatycznego może nie uzyskać polisy na magazyn w regionie zagrożonym powodzią. W 2022 roku największe spółki energetyczne w Polsce zapłaciły 31 mld zł za same uprawnienia do emisji CO₂ — dziewięciokrotnie więcej niż cztery lata wcześniej.

4. Wczesne wykrywanie ryzyk finansowych

Poprawnie przeprowadzona analiza śladu węglowego, zużycia zasobów czy wpływu na lokalne ekosystemy pozwala zidentyfikować zagrożenia, zanim staną się kosztowne. np. zidentyfikowanie ryzyka wzrostu cen energii elektrycznej i zainwestowanie we własne źródło OZE, pozwoli uniknąć wzrostu kosztów operacyjnych w kolejnych latach.

5. ESG jako przewaga konkurencyjna

Firmy, które raportują ESG, lepiej zarządzają kosztami, przyciągają inwestorów i budują odporność biznesową. W przetargach miejskich coraz częściej jednym z kryteriów wyboru kontrahentów jest np. konieczność elektryfikacji floty. Wyniki badania przeprowadzonego przez Ayming, opisane w raporcie Międzynarodowy Barometr ESG 20253, wyraźnie pokazują, że firmy dysponują coraz większą wiedzą na temat ESG. Na pytanie o stopień realizacji planów w zakresie wybranych rozwiązań ESG, 35% firm wskazało, że wdrożyło już e-mobilność (np. infrastrukturę dla pojazdów elektrycznych), a kolejne 48% ma takie działania w planach. Oznacza to, że chcąc utrzymać swoją pozycje na rynku, nie można pozostać obojętnym wobec działań podejmowanych przez konkurencję w obszarze zrównoważonego rozwoju. 

Co możesz zrobić już teraz?

Jeśli Twoja firma nie przekracza nowych progów, masz wybór. Ale warto podejść do niego strategicznie: 

1. Sprawdź, czy jesteś w łańcuchu dostaw większych firm 

Jeśli Twoi klienci podlegają CSRD, przygotuj się na pytania o emisje, polityki środowiskowe i ryzyka ESG. Nawet jeśli nie raportujesz formalnie, warto wdrożyć podstawowe procedury due diligence.

2. Skorzystaj ze standardu VSME

Komisja Europejska planuje udostępnić darmowy portal z instrukcjami i wzorami do raportowania dla małych i średnich firm. To dobry punkt startowy — prosty, dostępny i zgodny z oczekiwaniami rynku. 

3. Zbuduj kompetencje ESG w zespole 

Nawet podstawowy raport wymaga danych, procesów i zaangażowania. Im wcześniej zaczniesz, tym łatwiej będzie wdrożyć bardziej zaawansowane praktyki. Warto zacząć od prostych analiz – np. zużycia energii, emisji GHG w Zakresie 1 i 2, polityki różnorodności. 

4. Zastanów się nad planem transformacji klimatycznej 

Nie musisz go mieć, ale warto go stworzyć. Firmy, które mają plan, lepiej radzą sobie z rosnącymi kosztami energii, zmianami regulacyjnymi i oczekiwaniami klientów. W 2023 roku 54% firm opublikowało takie plany, a 40% zadeklarowało cel net-zero. 

5. Monitoruj zmiany legislacyjne 

Omnibus nie został przyjęty, ale kolejne głosowanie odbędzie się w listopadzie. Warto być na bieżąco. 

Podsumowanie: nie czekaj, działaj!

Zmiany w CSRD i CSDDD to nie tylko deregulacja – to sygnał, że Unia Europejska szuka równowagi między ambicjami klimatycznymi a realiami biznesu. Dla firm poniżej 1000 pracowników to moment, w którym warto podjąć świadomą decyzję. ESG nie znika. Zmienia się jego forma, zakres i tempo wdrażania. Firmy, które potraktują ten temat poważnie, zyskają nie tylko spokój regulacyjny, ale też realną przewagę rynkową. 

Jeśli chcesz porozmawiać o tym, jak podejść do ESG w Twojej firmie — jesteśmy do dyspozycji. Pomagamy firmom poniżej 1000 pracowników wdrażać praktyki ESG, budować odporność i przygotować się na przyszłość. 

Dowiedz się więcej: VSME: Szansa na Przejrzystość dla Małych Firm 

Czego obecnie nie uwzględnia się przy obliczaniu wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę?

W art. 6 ust. 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę określono składniki, których nie uwzględnia się przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia pracownika. Są to:

• nagroda jubileuszowa,
• odprawa pieniężna przysługująca pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy,
• wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,
• dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej,
• dodatek za staż pracy,
• dodatek za szczególne warunki pracy.

Co zmieni się po wejściu w życie nowych przepisów?

Na podstawie przeprowadzonych konsultacji przewidziano przygotowanie zaktualizowanego projektu ustawy, przesuwającego terminy wyłączenia poszczególnych składników z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zmiany te maja na celu zabezpieczenie środków na wynagrodzenia. Zmiana przepisów zakłada, że przy ustalaniu minimalnego wynagrodzenia nie będą uwzględniane następujące składniki.:

• dodatek funkcyjny – z 01.01.2026r. na 01.01.2027r.
• inne dodatki – z 01.01.2027r. na 01.01.2028r.
• premie i nagrody – z 01.01.2028r. na 01.01.2029r.

W uzasadnieniu projektu wskazano, iż celem proponowanej zmiany jest zapewnienie bardziej sprawiedliwej oraz przejrzystej struktury minimalnego wynagrodzenia za pracę, a także stopniowe przywracanie motywacyjnego charakteru poszczególnym składnikom wynagrodzenia – takim jak dodatek funkcyjny, specjalny oraz inne dodatki. Obecnie elementy te często pełnią funkcję uzupełnienia do poziomu minimalnego wynagrodzenia, przez co zatraciły swój pierwotny charakter gratyfikacyjny, będący wyrazem uznania dla pracownika za posiadane doświadczenie zawodowe, dodatkowe kwalifikacje czy pełnienie dodatkowych funkcji.

Co musisz wiedzieć na temat ROP jako sprzedawca, dystrybutor lub producent?

ROP nakłada na firmy odpowiedzialność za wpływ ich produktów na środowisko. Niezależnie czy jesteś producentem, czy tylko sprzedawcą musisz spełnić obowiązki, których nieprzestrzeganie może skutkować karą grzywny, zablokowaniem ofert, a nawet całkowitym zakazem sprzedaży w Niemczech. Poniżej znajdziesz wszystkie niezbędne informacje, aby działać zgodnie z przepisami.

Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (Extended Producer Responsibility — EPR) to zestaw regulacji prawnych, które nakładają na firmy obowiązek zarządzania produktami po zakończeniu ich cyklu życia. Dotyczy to kilku kategorii produktów: opakowania, baterie, sprzęt elektryczny i elektroniczny i jego komponenty.

W myśl zasady „zanieczyszczający płaci” — jeśli zarabiasz na sprzedaży produktów objętych regulacją, ponosisz też odpowiedzialność za ich wpływ na środowisko. Musisz zadbać o ich recykling, utylizację oraz uczestniczyć finansowo w systemach gospodarowania odpadami.

Kto musi przestrzegać przepisów?

1. Producenci i właściciele marek
   • produkują towary i sprzedają je pod własną marką,
   • zlecają produkcję innym, ale sprzedają pod własną marką (tzw. private label).
2. Eksporterzy i sprzedawcy transgraniczni
   • sprzedają bezpośrednio niemieckim konsumentom przez e-commerce,
   • prowadzą sklepy internetowe lub platformy sprzedażowe z dostawą do Niemiec.
3. Sprzedawcy detaliczni i firmy wysyłkowe działające w Niemczech
   • prowadzą sprzedaż internetową lub wysyłkową na terenie Niemiec,
   • dostarczają produkty bezpośrednio klientom końcowym.
4. Importerzy i dystrybutorzy
   • sprowadzają produkty z zagranicy do Niemiec,
   • sprzedają je dalej (hurtowo lub detalicznie).

Jeśli sprzedajesz fizyczne towary w Niemczech i generujesz odpady takie jak: opakowania, elektronika, baterie — ROP prawdopodobnie Cię dotyczy, niezależnie od lokalizacji Twojej firmy.

Jak spełnić obowiązki ROP w Niemczech? Przewodnik krok po kroku

Nowy podatek od plastiku — co warto wiedzieć?

Od 1 stycznia 2024 r. Niemcy wprowadziły opłatę środowiskową od plastiku jednorazowego użytku. Dotyczy on m.in. pojemników na jedzenie na wynos, plastikowych kubków, toreb i chusteczek nawilżanych.

Prawo to wymaga od producentów i importerów:

• Zarejestrować się w systemie DIVID.
• Śledzić ilości sprzedanych produktów od 2024 roku.
• Składać roczne raporty.
• Zapłacić wyliczoną kwotę.

Zebrane opłaty są wykorzystywane do rekompensaty kosztów ponoszonych przez gminy na zarządzanie odpadami i działania związane z ochroną środowiska, co dodatkowo podkreśla silne zaangażowanie Niemiec w zrównoważony rozwój.

Co grozi za nieprzestrzeganie przepisów?

Ignorowanie obowiązków ROP może mieć poważne konsekwencje:

• Kara grzywny — wysokie kary finansowe.
• Zablokowane oferty — platformy sprzedażowe mogą zawiesić sprzedaż Twoich produktów.
• Zakaz sprzedaży — w skrajnych przypadkach całkowite wykluczenie z rynku niemieckiego.

Poza bezpośrednimi ryzykami, nieprzestrzeganie przepisów może podważyć zaufanie konsumentów i partnerów handlowych.

Nie masz pewności czy ROP dotyczy Twojej firmy? Jesteśmy tu, żeby Cię wesprzeć

Poruszanie się po obowiązkach ROP może być skomplikowane — zwłaszcza dla firm, które dopiero wchodzą na rynek niemiecki. W EFF specjalizujemy się we wspieraniu firm na każdym etapie procesu. Od rejestracji w systemach LUCID i Stiftung EAR, przez wyznaczenie przedstawiciela w Niemczech, aż po bieżące raportowanie — zapewniamy pełne wsparcie, byś mógł działać zgodnie z przepisami, umów się na bezpłatną konsultację.

Działaj teraz — Uniknij kosztów. Zyskaj przewagę. Działaj odpowiedzialnie.

Przepisy dotyczące klimatu i środowiska, takie jak ROP, nie znikają — wręcz przeciwnie, stają się coraz bardziej rygorystyczne. Rządy i konsumenci oczekują większej odpowiedzialności. Działając już teraz, możesz uniknąć ryzyk finansowych i operacyjnych związanych z brakiem zgodności, a jednocześnie zbudować pozycję lidera w obszarze zrównoważonego rozwoju.

Źródła:

– Zentrale Stelle Verpackungsregister (ZSVR). (n.d.). Verpackungsregister [Website].https://www.verpackungsregister.org/
– Stiftung elektro‑altgeräte register (stiftung ear). (n.d.). stiftung ear – Your authority for implementing ElektroG & BattG [Website]. https://www.stiftung-ear.de/en/

Wynagrodzenie minimalne

Po długich negocjacjach podczas posiedzeń Rady Dialogu Społecznego przedstawiciele nie mogli dojść do porozumienia, co przyczyniło się do  tego, że premier Donald Tusk podpisał rozporządzenie* Rady Ministrów zatwierdzające przyjęcie nowej stawki płacy minimalnej. 

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Od 1 stycznia 2026 roku płaca minimalna wzrośnie do 4806 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa wyniesie 31,40 zł brutto.

*Podstawa prawna

§ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz. U. poz. 1242)

ESG w budownictwie. Cel? Obniżenie kosztów  

Zasady ESG (Environmental, Social, Governance) w budownictwie działają na różnych poziomach – operacyjnym, społecznym i zarządczym. Coraz częściej cele ESG przekładają się na realne korzyści dla firm wykonawczych, inwestorów i projektantów. Firmy budowlane widzą oszczędności dzięki mniejszym stratom, lepszej percepcji rynku i sprawnym procesom. Liderzy budują strategie ESG z mierzalnymi celami i monitorowanym postępem. 

Pomiar emisji CO₂e jako podstawa zarządzania procesami 

Liczenie emisji CO₂ to często pierwszy krok do uporządkowania działań środowiskowych na budowie. 

Firmy budowlane mogą obliczać ślad węglowy: 

• dla całej organizacji (zakłady, biura, flota), 
• dla konkretnych projektów lub kontraktów, 
• dla poszczególnych materiałów i procesów (beton, stal, transport, maszyny budowlane). 

Znając dane, łatwiej wskazać obszary do poprawy – np. zamienić materiały na niskoemisyjne, zoptymalizować harmonogram dostaw i tras transportowych, zelektryfikować i ograniczyć czas pracy ciężkiego sprzętu, a także rozważyć instalacje OZE na potrzeby zaplecza budowy. 

Zrównoważone materiały budowlane i redukcja odpadów na placu budowy 

Odpowiedni wybór materiałów i dobre zarządzanie odpadami przekładają się na niższe koszty i mniejsze ryzyko kar. 

Co można zrobić w praktyce? 

• Stosować certyfikowane materiały niskoemisyjne (np. beton z dodatkiem popiołów lotnych). 
• Redukcja strat i nadmiaru surowców dzięki precyzyjnemu planowaniu zamówień. 
• Wprowadzać obieg zamknięty – np. recykling kruszyw na miejscu budowy. 
• Przechowywać materiały w sposób ograniczający straty (np. wilgoć, kradzieże). 
• Zarządzanie gospodarką wodną: odzysk wody szarej i deszczówki. 

Takie działania poprawiają wyniki ESG i zwiększają punktację w systemach certyfikacyjnych jak BREEAM czy LEED. Co ważne – w branży budowlanej wiele firm już stosuje recykling prefabrykatów i kruszyw lub wdraża innowacyjne rozwiązania w zakresie gospodarki wodnej.

Warunki pracy na budowie – dialog jako podstawa bezpieczeństwa 

Część „S” w ESG dotyczy ludzi – nie tylko pracowników firmy, ale też podwykonawców i społeczności lokalnej. 

Liderzy w branży oferują wsparcie mieszkaniowe, opiekę medyczną i świadczenia socjalne, co redukuje rotację i poprawia morale zespołu. Procedury przeciwdziałania mobbingowi i polityki zgłaszania nieprawidłowości wzmacniają poczucie sprawiedliwości i transparentności w miejscu pracy.  

Dodatkowo, warto rozważyć regularne konsultacje z mieszkańcami na etapie planowania prac na danym obszarze. Takie proaktywne podejście zwiększa zaufanie do podejmowanych działań, a w konsekwencji minimalizuje potencjalne konflikty i opóźnienia realizacji projektów. 

Praktyczne działania w obszarze „S” 

• Zapewnienie odpowiednich warunków socjalnych na placu budowy. 
• Szkolenia i restrykcyjne wymogi BHP. 
• Kursy specjalistyczne i językowe dla pracowników z zagranicy. 
• Regularne kontrole warunków pracy u podwykonawców. 
• Informowanie społeczności lokalnej o przebiegu inwestycji (np. poprzez tablice, spotkania, infolinie). 
• Wdrożenie polityk przeciwdziałających mobbingowi i dyskryminacji. 
• Wprowadzenie etycznych zasad zgłaszania nieprawidłowości. 

ESG w zarządzaniu projektem budowlanym i łańcuchem dostaw 

Zarządzanie ESG w budownictwie zaczyna się znacznie wcześniej niż na placu budowy – już na etapie planowania inwestycji, tworzenia harmonogramów i wyboru dostawców. To podejście pozwala ująć kwestie środowiskowe, społeczne i zarządcze w konkretnych procesach, które można mierzyć, kontrolować i powtarzać. 

Co można wdrożyć w codziennym zarządzaniu? 

• Kryteria ESG w przetargach i wyborze dostawców (Weryfikację dostawców pod kątem warunków pracy i zgodności z regulacjami). 
• Raportowanie zużycia paliwa, energii i wody na każdym etapie budowy. 
• Integrację ESG z narzędziami do zarządzania projektami (np. BIM, ERP). 
• Monitorowanie wskaźników ESG przez dedykowane zespoły. 
• Certyfikacja ISO 14001, ISO 45001, a także ratingi ESG np. Ecovadis czy CDP.  
• Regularne audyty środowiskowe i społeczne. 
• Cele zgodne z SBTi (Science-Based Targets Initiative) do redukcji emisji. 

Im wcześniej zasady ESG zostaną uwzględnione w planowaniu projektu, tym mniejsze ryzyko nieprzewidzianych problemów i konieczności interwencji w trakcie jego realizacji. 

ESG w budownictwie to realna szansa, a nie obowiązek 

Zasady ESG w budownictwie nie są tylko odpowiedzią na wymagania inwestorów czy urzędów. Dla wielu firm to sposób na: 

• ograniczenie kosztów, dzięki lepszemu zarządzaniu materiałami i energią 
• zmniejszenie liczby przestojów i reklamacji, 
• lepsze przygotowanie do przetargów publicznych i zamówień międzynarodowych, 
• zwiększenie marży na projektach, 
• lepsze relacje z otoczeniem. 

Jeśli planujesz uporządkować działania ESG w swojej firmie budowlanej – zacznij od danych, sprawdź, gdzie możesz coś uprościć, a potem wdrażaj zmiany etapami. Możemy pomóc przejść przez każdy etap – od pomiaru śladu węglowego, przez wdrożenie procedur, po raportowanie. 

ESG to nie tylko strategia – to dane 

Zarządzanie ESG to przede wszystkim zarządzanie informacją. Duża część tych informacji pochodzi z wewnętrznych systemów raportowania, które często znajdują się pod opieką działu finansowego. To właśnie księgowi analizują zużycie energii, emisje CO2 czy rozbieżności płacowe – a następnie przekładają te liczby na raporty niefinansowe. 

Dobrym pomysłem jest, by zespół finansowy włączył się w prace nad narzędziem do oceny wpływu środowiskowego inwestycji jeszcze na etapie planowania. Pozwoli to firmie nie tylko lepiej przygotować się do raportowania, ale też szybciej reagować, gdy konkretne parametry zaczynają odbiegać od założeń. 

W takich modelach księgowość nie kończy się na liczeniu – wspiera decyzje operacyjne i działa jak filtr, przez który przechodzą wszystkie istotne dane. 

Bezpieczne rozliczenia to fundament ładu korporacyjnego 

Choć często nie mówi się o tym wprost, poprawność deklaracji VAT, Intrastat czy ECSL to również element odpowiedzialnego zarządzania. Błędy w tych obszarach mogą narażać firmę na ryzyko kar finansowych – i niekorzystnie wpływać na jej wizerunek. Świadomość tych zagrożeń i odpowiednie procedury wewnętrzne wpisują się w szersze podejście do zgodności z przepisami i etyki prowadzenia biznesu. 

Praktyka wdrażania ESG a wewnętrzne procesy finansowe 

W firmach, które decydują się na wdrożenie ESG dział księgowości odgrywa kluczową rolę jako punkt styku między strategią a codzienną działalnością operacyjną. Przeprowadzane audyty stanu wdrożenia ESG często ujawniają braki w spójności danych finansowych z celami zrównoważonego rozwoju. W odpowiedzi na takie wyzwania tworzy się nowe standardy księgowania kosztów środowiskowych i społecznych, które wcześniej nie były uwzględniane w strukturze kont. Dzięki temu możliwe staje się precyzyjne obliczanie zwrotu z inwestycji zrównoważonych oraz włączenie wskaźników ESG do oceny efektywności operacyjnej. Pokazuje to, że księgowość może aktywnie wspierać dostosowanie polityki ESG do wymagań rynku i regulatorów. 

ESG w liczbach – automatyzacja i digitalizacja danych 

Jednym z największych wyzwań przy wdrażaniu ESG jest jakość danych. Automatyzacja procesów księgowych, integracja z systemami ERP i zastosowanie narzędzi BI pozwalają zwiększyć przejrzystość raportowania. Firmy wdrażające politykę ESG coraz częściej inwestują w cyfrowe narzędzia umożliwiające śledzenie danych ESG na bieżąco. Dzięki temu dział księgowości może automatycznie generować raporty porównawcze, wykresy trendów czy analizy odchyleń. Tego typu rozwiązania przekładają się na wiarygodność i spójność komunikacji z interesariuszami – od inwestorów po partnerów handlowych. 

ESG jako element kultury organizacyjnej 

Księgowość ma też wpływ na budowanie wewnętrznej świadomości ESG. Uporządkowane dane i regularne raportowanie pozwalają lepiej komunikować cele i wyniki zrównoważonego rozwoju w całej organizacji. W wielu przypadkach dział finansowy współpracuje z HR i compliance w zakresie monitorowania różnorodności, włączania społecznego czy etyki zakupowej. Taka współpraca przekłada się na konkretną politykę działań, np. zmianę dostawców na bardziej odpowiedzialnych środowiskowo czy rewizję programów benefitów pracowniczych. ESG przestaje być „projektem specjalnym” i staje się częścią codziennego zarządzania. 

Co zyskuje firma, która angażuje księgowość w ESG? 

Zespoły finansowe, które rozumieją logikę ESG i potrafią pracować na odpowiednich danych, wspierają firmę nie tylko w raportowaniu, ale też w zarządzaniu ryzykiem i reputacją. Organizacje, które zadbały o ten obszar, są lepiej przygotowane na kontrole, audyty czy dialog z inwestorami. Ale przede wszystkim – lepiej rozumieją własne działania i potrafią szybciej reagować na zmieniające się warunki. 

Jeśli planujesz wdrożenie ESG, warto już na starcie włączyć dział księgowości do projektu. Ich perspektywa często okazuje się kluczowa dla powodzenia całego procesu. 

Chcesz przeanalizować, jak Twój dział finansowy może wesprzeć ESG w praktyce? Odezwij się – pomożemy dobrać odpowiednie narzędzia i podejście, dopasowane do skali Twojej organizacji.