Taksonomia UE to system klasyfikacji, który określa, które działalności gospodarcze można uznać za zrównoważone środowiskowo w Unii Europejskiej. Jest to kluczowe narzędzie w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, mające na celu wspieranie inwestycji przyjaznych środowisku i przeciwdziałanie greenwashingowi.
Cele środowiskowe taksonomi
- przeciwdziałanie zmianie klimatu,
- adaptacja do zmian klimatu,
- zrównoważone wykorzystanie i ochrona zasobów wodnych i morskich,
- przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym,
- zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola,
- ochrona i odbudowa bioróżnorodności i ekosystemów.
Jeśli działalność została uznana za zrównoważoną, musi znacząco przyczyniać się do realizacji jednego z tych celów, nie szkodząc jednocześnie innym. Taksonomia ma na celu kierowanie kapitału na projekty sprzyjające transformacji ekologicznej oraz zwiększanie przejrzystości i odpowiedzialności w raportowaniu zrównoważonych działań.
Aby działalność firmy była zgodna z taksonomią, musi ona spełniać wszystkie trzy warunki:
- Musi mieć znaczący wkład w realizację co najmniej jednego z sześciu celów środowiskowych.
- Nie może ona wyrządzać znaczącej szkody żadnemu z sześciu celów.
- Musi wykazywać zgodność z Minimalnymi Gwarancjami
- Dodatkowo firma musi spełniać Techniczne Kryteria Kwalifikacji, ale ten warunek zawarty jest w punkcie 1 i 2.
Dlaczego taksonomia jest ważna dla firm przygotowujących raport ESG?
Dla firm przygotowujących raport ESG taksonomia UE stanowi ramy zgodności i wytyczne, które pozwalają lepiej zrozumieć wpływ działalności na środowisko oraz spełniać wymagania regulacyjne. Przepisy taksonomii szczególnie wpływają na:
- Raportowanie transparentności – firmy objęte Dyrektywą CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) muszą wykazać w raportach ESG, w jakim stopniu ich działania są zgodne z taksonomią.
- Przyciąganie inwestorów – zrównoważone działania zgodne z taksonomią mogą zwiększyć atrakcyjność firmy w oczach inwestorów, którzy coraz częściej kierują się kryteriami ESG.
- Minimalizowanie ryzyka reputacyjnego – raportowanie zgodności z taksonomią pomaga unikać zarzutów o greenwashing i budować wiarygodność.
Jakie kroki powinna podjąć firma?
Przygotowując raport ESG zgodnie z wymogami taksonomii UE, firma powinna:
- Przeprowadzić audyt działań – zidentyfikować, które z działań są zgodne z celami taksonomii i Technicznymi Kryteriami Kwalifikacji.
- Zgromadzić dane – zebrać niezbędne informacje dotyczące wpływu działalności na środowisko.
- Zrozumieć wymogi DNSH (ang. Do No Significant Harm) – upewnić się, że żadne z działań nie naruszają innych celów środowiskowych.
- Zadbać o zgodność z Minimalnymi Gwarancjami – wdrożyć standardy dotyczące praw człowieka i pracy.
Podsumowanie
W EFF doskonale rozumiemy, że sprostanie tym wymaganiom może być wyzwaniem. W zależności od wielkości Twojej firmy i specyfiki branży, konieczne może być zgromadzenie dużej ilości danych oraz spełnienie licznych wymagań raportowych. Nasi eksperci są tu, aby Ci pomóc! Przeanalizujemy Twoje działania, aby określić, które dane wpisują się w kryteria taksonomii oraz na ile są zgodne z obowiązującymi wymogami. Dodatkowo wesprzemy Cię w wdrażaniu zabezpieczeń społecznych tam, gdzie jest to potrzebne.
Kogo obejmuje taksonomia UE
Obowiązek raportowania zgodności z taksonomią nie dotyczy wszystkich firm. Wynika on z powiązania z dyrektywą o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju i obejmuje przede wszystkim:
- przedsiębiorstwa objęte obowiązkiem raportowania zrównoważonego rozwoju według CSRD,
- instytucje finansowe, które muszą wykazywać udział zrównoważonych aktywów w portfelu,
- podmioty ubiegające się o finansowanie, od których banki i inwestorzy wymagają danych taksonomicznych.
Do tej ostatniej grupy trafia w praktyce wiele średnich firm formalnie nieobjętych obowiązkiem. Nie raportują same, ale muszą dostarczyć dane swoim odbiorcom albo kredytodawcom. To najczęstszy powód, dla którego temat taksonomii pojawia się w firmie po raz pierwszy.
Trzy warunki uznania działalności za zrównoważoną
Sam fakt, że działalność mieści się w jednym z celów środowiskowych, nie wystarcza. Rozporządzenie wymaga spełnienia trzech warunków jednocześnie.
| Warunek | Co oznacza w praktyce |
|---|---|
| Istotny wkład | działalność realnie przyczynia się do co najmniej jednego z sześciu celów, według technicznych kryteriów kwalifikacji |
| Zasada nieczynienia poważnych szkód | realizacja jednego celu nie może istotnie szkodzić pozostałym pięciu |
| Minimalne gwarancje społeczne | przestrzeganie standardów praw człowieka i praw pracowniczych, w tym wytycznych OECD i zasad ONZ |
Techniczne kryteria kwalifikacji określają akty delegowane i są bardzo szczegółowe, często sprowadzone do konkretnych progów emisji czy zużycia. To one przesądzają o kwalifikacji, nie ogólna ocena, że działalność jest przyjazna środowisku.
Jak raportuje się zgodność z taksonomią
Raportowanie polega na wykazaniu, jaka część działalności jest zgodna z taksonomią. Służą do tego trzy wskaźniki:
- udział przychodów, czyli obrót z działalności kwalifikującej się jako zrównoważona,
- udział nakładów inwestycyjnych, pokazujący skalę inwestycji w działalność zgodną z taksonomią,
- udział kosztów operacyjnych związanych z tą działalnością.
Proces przebiega w trzech etapach. Najpierw ustalasz, które rodzaje działalności firmy są w ogóle objęte taksonomią. Potem sprawdzasz, czy spełniają techniczne kryteria kwalifikacji oraz zasadę nieczynienia szkód. Na końcu wyliczasz wskaźniki i ujawniasz je w sprawozdawczości.
Rozróżnienie między działalnością kwalifikującą się a zgodną jest tu kluczowe. Kwalifikująca się to taka, która została opisana w taksonomii. Zgodna to taka, która dodatkowo spełnia wszystkie kryteria. Wykazanie wysokiego udziału działalności kwalifikującej się przy niskim udziale zgodnej jest normalne i nie jest błędem.
Taksonomia a ESG, CSRD i ESRS
Pojęcia bywają mieszane, choć dotyczą różnych rzeczy:
- taksonomia UE to system klasyfikacji, który odpowiada na pytanie, czy dana działalność jest zrównoważona środowiskowo,
- CSRD to dyrektywa nakładająca obowiązek raportowania i wskazująca, kto raportuje,
- ESRS to standardy określające, jak raport ma wyglądać i jakie dane zawierać,
- ESG to szersze pojęcie oceny organizacji w wymiarze środowiskowym, społecznym i zarządczym.
W praktyce te elementy działają razem: CSRD nakłada obowiązek, ESRS narzuca format, a taksonomia dostarcza kryteriów do części środowiskowej.
Najczęstsze pytania
Co to jest taksonomia UE?
System klasyfikacji określający, które działalności gospodarcze można uznać za zrównoważone środowiskowo. Wprowadziło go rozporządzenie unijne, a jego celem jest kierowanie kapitału do inwestycji przyjaznych środowisku i ograniczanie greenwashingu.
Ile jest celów środowiskowych taksonomii?
Sześć: przeciwdziałanie zmianie klimatu, adaptacja do zmian klimatu, zasoby wodne i morskie, gospodarka obiegu zamkniętego, zapobieganie zanieczyszczeniom oraz bioróżnorodność.
Czym różni się działalność kwalifikująca się od zgodnej z taksonomią?
Kwalifikująca się jest opisana w taksonomii, ale niekoniecznie spełnia kryteria. Zgodna spełnia techniczne kryteria kwalifikacji, zasadę nieczynienia poważnych szkód i minimalne gwarancje społeczne.
Czy taksonomia dotyczy małych firm?
Bezpośredni obowiązek raportowania ich nie obejmuje, ale często muszą dostarczać dane taksonomiczne większym kontrahentom, bankom lub inwestorom.
Czym jest zasada nieczynienia poważnych szkód?
Wymogiem, by działalność realizująca jeden cel środowiskowy nie szkodziła istotnie pozostałym. Bez jego spełnienia działalność nie zostanie uznana za zgodną z taksonomią, nawet przy dużym wkładzie w jeden cel.
Wsparcie w raportowaniu taksonomii
Największą trudnością w praktyce nie jest zrozumienie zasad, ale przypisanie konkretnych przychodów i kosztów do właściwych rodzajów działalności oraz udokumentowanie spełnienia kryteriów technicznych. To praca na danych finansowych i operacyjnych, nie na deklaracjach.
Pomagamy firmom przejść ten proces: od przeglądu działalności pod kątem taksonomii, przez wyliczenie wskaźników, po przygotowanie ujawnień. Sprawdź naszą ofertę w zakresie taksonomii UE albo napisz do nas.
