Blog

VSME vs ESRS

Podczas gdy szczegóły pakietu Omnibus wciąż są przedmiotem dyskusji ustawodawców, wiele firm – zwłaszcza tych, które do tej pory podlegały obowiązkowi, a obecnie nie są nim objęte – pozostaje w niepewności co do przyszłości raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Jedną z możliwości dla takich firm stanowi dobrowolny standard dla małych i średnich przedsiębiorstw (VSME, ang. Voluntary Small and Medium Enterprise standard). Opiera się on na kluczowych elementach Europejskich Standardów Raportowania Zrównoważonego Rozwoju (ESRS) oraz innych uznanych norm raportowania niefinansowego, prezentując je w bardziej dostępnej i uproszczonej formie. Firmy mogą wybrać ścieżkę Podstawową (B) lub Bardziej Szczegółową (C). Przykładowo, ESRS 1 i 2 można wdrożyć jako B1–B2 (wersja podstawowa) lub C1–C2 (wersja zaawansowana).

Poniższa grafika wskazuje, jak w jaki sposób tematyka VSME nawiązuje do zakresów ESRS:

Widoczne jest, że wiele z kluczowych zakresów ESRS pozostaje uwzględnionych w VSME, lecz w uproszczonej wersji.

A co z podwójną istotnością (Double Materiality Assessment)?

W przeciwieństwie do standardu ESRS, VSME nie wymaga formalnego przeprowadzenia oceny podwójnej istotności. Wprowadza natomiast zasadę „jeśli dotyczy”, zachęcając firmy do raportowania jedynie w zakresie tematów istotnych dla ich działalności i interesariuszy.

Mimo że rozbudowana i audytowana analiza nie jest obowiązkowa, nawet uproszczona ocena może przynieść MŚP istotne korzyści:

• Identyfikacja tematów istotnych do ujawnienia
• Priorytetyzacja działań i zasobów w zakresie ESG, wzmacniająca strategię zrównoważonego rozwoju
• Przygotowanie gruntu pod przyszłe obowiązki związane z CSRD

Dlaczego MŚP powinny raportować dane zrównoważonego rozwoju?

Firmy rozważające wdrożenie raportowania ESG – nawet jeśli nie są do tego prawnie zobowiązane – mogą zyskać szereg korzyści strategicznych:

• Ujednolicenie odpowiedzi na zapytania partnerów, klientów i inwestorów o dane ESG – upraszczając procesy i poprawiając gotowość informacyjną
• Wskazanie obszarów do optymalizacji zużycia zasobów (energia, woda, materiały), co może prowadzić do oszczędności
• Lepsze zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw
• Ułatwiony dostęp do finansowania zrównoważonego rozwoju – m.in. zgodnie z raportem EU Platform on Sustainable Finance z marca 2025
• Budowa reputacji i transparentności wobec klientów, partnerów i innych interesariuszy
• Przygotowanie na przyszły rozwój i zgodność z ESRS, ze względu na podobieństwo struktur

VSME vs LSME – co warto wiedzieć?

Niektóre MŚP – szczególnie spółki giełdowe – podlegały wcześniej obowiązkowi raportowania na podstawie standardu LSME (Listed SME). Pakiet Omnibus zlikwidował jednak te obowiązki, pozostawiając przyszłość LSME niepewną.

Trwa debata nad tym, który standard – VSME czy LSME – powinien być rozwijany i jak uprościć te dwa modele, by uniknąć niejasności. Dodatkowym wyzwaniem jest fakt, że zarówno VSME, jak i LSME, mają wersje podstawowe i obszerne.

Wnioski

Pomimo zawężenia obowiązku raportowania wynikającego z CSRD, firmy, które nie są nim objęte, mogą odnieść wymierne korzyści z wdrożenia standardu VSME. Jego spójność z ramami ESRS pozwala nie tylko wyprzedzić przyszłe wymagania regulacyjne, ale też zbudować solidne fundamenty do strategicznego zarządzania zrównoważonym rozwojem.

Niezależnie od tego, czy dążymy do polepszenia transparentności wobec interesariuszy, efektywności operacyjnej czy odporności długoterminowej – wdrożenie raportowania VSME to krok w stronę nowoczesnego, odpowiedzialnego biznesu.

Źródła:

– „Omnibus explained: key changes to sustainability standards proposed by the European Commission”, Accountancy Europe, marzec 2025
– „Streamlining Sustainable Finance for SMEs”, EU Platform on Sustainable Finance, marzec 2025
– „Voluntary reporting standard for SMEs (VSME)”, EFRAG
– „VSME vs ESRS: Understanding the key differences in sustainability reporting”, SustainLab, marzec 2025
– „VSME vs LSME”, 414, kwiecień 2025
– „Why SMEs should consider the VSME standard in uncertain times of Omnibus – 10 reasons to believe in sustainability”, Jarosław Kacprzak, marzec 2025

Czym jest EcoVadis i dlaczego zyskuje na znaczeniu? 

EcoVadis to globalna platforma oceniająca działania firm w czterech obszarach: środowisko, prawa człowieka i praca, etyka oraz zrównoważone zakupy. Oceniane firmy otrzymują punkty (0–100) i medal – od brązowego po platynowy – na podstawie dostarczonych dowodów. 

Dobra ocena jest nie tylko wyróżnieniem – coraz częściej decyduje o możliwości współpracy, udziale w przetargach czy podpisaniu kontraktu z międzynarodowym klientem. 

Kiedy i komu przydaje się certyfikacja EcoVadis? 

Najczęściej są to firmy uczestniczące w łańcuchu dostaw dużych korporacji – producenci, dystrybutorzy, dostawcy usług i logistyki. Ocena przydaje się także firmom ubiegającym się o kontrakty z wymaganiami ESG, budującym odpowiedzialny wizerunek, przygotowującym się do raportowania zgodnie z wymaganiami dyrektywy CSRD lub planującym ekspansję na nowe rynki. 

Proces oceny – krok po kroku:

1. Rejestracja na platformie i opłacenie licencji.
2. Zebranie i/lub opracowanie danych do uzupełnienia formularza.
3. Wypełnienie kwestionariusza dostosowanego do branży i wielkości firmy.
4. Dołączenie dokumentów potwierdzających działania (np. polityki i procedury).
5. Analiza formularza przez ekspertów EcoVadis.
6. Otrzymanie raportu z wynikiem i ewentualnym medalem.
7. Udostępnienie wyniku kontrahentom.

Ocena ważna jest przez 12 miesięcy. Można ją aktualizować i poprawiać, co pozwala firmom monitorować postępy i rozwijać działania ESG. 

EcoVadis jako część strategii ESG 

Dla wielu firm ocena EcoVadis to więcej niż wymóg klienta – to narzędzie rozwoju i element strategii ESG. Łącząc ją z raportami GRI, CSRD czy innymi systemami (np. CDP), organizacje: 

• zbierają dane raz, ale wykorzystują wielokrotnie, 
• poprawiają komunikację z klientami i inwestorami, 
• są lepiej przygotowane na zmiany regulacyjne i rynkowe.

Ocena może też być punktem wyjścia do audytów wewnętrznych, wdrożeń środowiskowych i opracowania strategii ESG. Do głównych wyzwań należą: braki w dokumentacji, brak wiedzy i niezrozumienie metodologii oceny. Często brakuje też wyznaczonej osoby odpowiedzialnej za kwestie ESG w firmie. 

Jak pomagamy firmom w uzyskaniu wysokiej oceny?

Wysoka ocena w systemie EcoVadis to realne korzyści biznesowe. Wzmacnia zaufanie klientów i partnerów, wspiera zdobywanie kontraktów i jej przewagę konkurencyjną. Dlatego warto skorzystać ze wsparcia doradcy, który pomoże sprawnie przejść przez proces oceny, szczególnie przy pierwszym podejściu do raportowania. 

Wspieramy firmy na każdym etapie: 

• Przeprowadzamy audyt gotowości. 
• Pomagamy wypełnić kwestionariusz zgodnie z kryteriami. 
• Wspieramy w zbieraniu i przygotowaniu dokumentacji. 
• Doradzamy, jakie działania wdrożyć, by zwiększyć szansę na medal. 

Zdobądź przewagę z EcoVadis

EcoVadis ocenił już ponad 150 000 firm na całym świecie, pomagając im w zarządzaniu ryzykiem i poprawie wyników ESG. W 2024 roku średni wynik firm wyniósł 53,4 punktu, a tylko 6–28% organizacji osiągnęło poziom „Advanced” lub „Outstanding”. Twoja firma również może dołączyć do tego grona. 

Raportowanie do CDP – czym jest, dlaczego warto i jak wygląda proces

Czym jest CDP?

CDP (Carbon Disclosure Project) to organizacja, która promuje przejrzystość w działaniach firm związanych z klimatem, wodą i użytkowaniem gruntów. Co roku zaprasza firmy do wypełnienia ankiety, która pozwala ocenić ich wpływ na środowisko i sposób zarządzania ryzykiem klimatycznym.

CDP to nie tylko narzędzie ESG – to także źródło danych dla inwestorów i analityków kierujących się wynikami raportowania w swoich decyzjach finansowych.

Dlaczego firmy raportują do CDP?

Coraz więcej organizacji decyduje się na udział w CDP, nawet jeśli nie są do tego formalnie zobowiązane. Dlaczego? Bo raportowanie do CDP przynosi konkretne korzyści:

• Zwiększasz wiarygodność – pokazujesz, że traktujesz ESG poważnie i działasz transparentnie. 
• Łatwiej pozyskujesz finansowanie – dane z CDP mogą być kartą przetargową w negocjacji warunków np. kredytowania. 
• Rozumiesz ryzyka klimatyczne – co wspiera długoterminową odporność biznesu. 

Jak wygląda proces?

Proces raportowania jest cykliczny. Formularz publikowany jest wiosną, a termin złożenia przypada latem. Pytania dotyczą m.in. strategii klimatycznej, emisji CO2 (zakres 1, 2 i 3), celów redukcji, zarządzania ryzykiem i zaangażowania dostawców.

Ocena przyznawana jest w skali D – A. Lepszy wynik to nie tylko prestiż, ale i większe zaufanie interesariuszy.

Wyzwania i trudności

Dla wielu firm raportowanie do CDP to duże wyzwanie, szczególnie przy pierwszym podejściu. Główne trudności to brak danych, zwłaszcza emisji z zakresu 3, czyli od dostawców, oraz brak czasu na zebranie i opracowanie informacji wymagających współpracy wielu działów. Problemem bywa także brak wiedzy – formularze są techniczne i wymagają znajomości terminologii ESG, a sposób punktowania skomplikowany. Dodatkowo wiele organizacji nie ma zespołu ani specjalistów odpowiedzialnych za raportowanie środowiskowe. 

Wsparcie doradcze w raportowaniu do CDP – jak możemy pomóc Twojej firmie

Doradca może być nieocenionym wsparciem, zwłaszcza gdy firma raportuje do CDP po raz pierwszy lub brakuje zasobów. Wsparcie zewnętrzne jest również istotne gdy celem jest poprawa wyniku lub zależy nam na spójności raportu CDP z innymi dokumentami ESG.

Współpraca z naszym doradcą pozwoli Twojej firmie zyskać: 

• Audyt gotowości – ocenę, czy firma jest przygotowana do raportowania. 
• Wypełnienie formularza – zapewniamy pomoc w zrozumieniu pytań CDP i stworzeniu strategii odpowiedzi. 
• Zbieranie danych – wiemy, gdzie i jak szukać potrzebnych informacji. 
• Poprawę wyniku – dzięki doświadczeniu podpowiadamy, jak uzyskać lepszą ocenę końcową. 

CDP jako element szerszej strategii ESG

Raport CDP to nie jedyne narzędzie raportowania i powinno współgrać z pozostałymi działaniami firmy w obszarze zrównoważonego rozwoju, takimi jak raporty Ecovadis, CSRD czy TCFD. Warto podejść do tematu całościowo – dobrze zbudowany proces raportowania pozwala wykorzystać te same dane w wielu dokumentach np. w komunikacji z inwestorami i klientami.

Dzięki spójnemu podejściu: 

• unikasz powielania pracy,
• tworzysz spójny przekaz,
• jesteś gotowy na zmieniające się przepisy i rosnące oczekiwania rynku.

Krok po kroku do skutecznego raportowania

Jeśli Twoja firma otrzymała zaproszenie do CDP lub planuje dołączyć, warto już teraz zacząć przygotowania.

Kluczowe etapy to:

• Zebranie zespołu odpowiedzialnego za ESG i dane środowiskowe.
• Przegląd dostępnych danych i wcześniejszych raportów.
• Ustalenie harmonogramu i kamieni milowych.
• Kontakt z doradcą w celu przeprowadzenia audytu gotowości.

Filary zrównoważonego rozwoju 

Żeby dobrze zrozumieć znaczenie zrównoważonego rozwoju, warto znać jego trzy podstawowe filary: 

• Środowiskowy – dotyczy ochrony środowiska, walki ze zmianą klimatu, dbałości o czyste powietrze i wodę oraz zachowania bioróżnorodności. 
• Społeczny – obejmuje działania na rzecz równości społecznej, zdrowia, edukacji i poprawy jakości życia. 
• Gospodarczy – zakłada rozwój gospodarczy, który nie szkodzi naturze, lecz opiera się na jej odpowiedzialnym wykorzystaniu. 

Wszystkie te elementy muszą działać razem. Tylko wtedy zrównoważony rozwój ma sens i szansę na trwały efekt. 

Zrównoważony rozwój w praktyce 

Idea zrównoważonego rozwoju przekłada się na konkretne działania w różnych dziedzinach życia i gospodarki. Przykłady? 

• Zrównoważony rozwój w rolnictwie – promowanie upraw ekologicznych i dbanie o zasoby naturalne. 
• Zrównoważony rozwój w budownictwie – projektowanie energooszczędnych, niskoemisyjnych budynków. 
• Zrównoważony rozwój w przemyśle – ograniczanie odpadów i lepsze zarządzanie procesem produkcji. 

Cele zrównoważonego rozwoju wspierają różne grupy: konsumenci, firmy i instytucje publiczne: 

• Konsumenci dokonując odpowiedzialnych wyborów zakupowych wspierają producentów, którzy działają zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. 
• Przedsiębiorstwa coraz częściej wdrażają strategię zrównoważonego rozwoju, opartą na trzech wspomnianych filarach. 
• Rządy tworzą przepisy, które wspierają ekologię i gospodarkę, inwestując w edukację, regulacje środowiskowe i nowe technologie.

Strategia zrównoważonego rozwoju w firmie 

Coraz więcej firm rozumie, jak wdrożyć zrównoważony rozwój w firmie, żeby odpowiedzieć na potrzeby klientów i rynku. Co ważne, to nie tylko modny trend, ale realna strategia. 

Dobrze przemyślana strategia zrównoważonego rozwoju przynosi konkretne korzyści: 

• mniejsze zużycie zasobów, 
• niższe koszty, 
• lepszy wizerunek, 
• większe zaufanie klientów i partnerów. 

Zrównoważony rozwój w biznesie staje się czymś więcej niż tylko działaniem marketingowym. To podejście, które realnie wpływa na funkcjonowanie firmy i jej otoczenia. Znaczenie zrównoważonego rozwoju w świecie biznesu z każdym rokiem rośnie, bo odpowiedzialność za środowisko i społeczeństwo to dziś fundament długoterminowego sukcesu.

Jakie są korzyści zrównoważonego rozwoju? 

Korzyści zrównoważonego rozwoju są odczuwalne na wielu poziomach – zarówno dla planety, jak i ludzi. Oto najważniejsze z nich: 

• mniejsze zużycie zasobów naturalnych, 
• redukcja emisji CO₂ i innych zanieczyszczeń, 
• czyste powietrze i woda dla nas i przyszłych pokoleń, 
• ochrona bioróżnorodności i ekosystemów, 
• wyższa jakość życia i zdrowia, 
• rozwój zielonych technologii i innowacji. 

Wdrażając zrównoważony rozwój, można pogodzić rozwój gospodarczy a środowisko, tworząc bardziej odporny i stabilny system społeczno-ekonomiczny. 

Podsumowanie

Zrównoważony rozwój to coś więcej niż modne hasło. To konkretna odpowiedź na współczesne wyzwania. Gdy wiemy, co to jest zrównoważony rozwój, na czym polega, jakie ma cele, filary i korzyści, możemy lepiej zrozumieć jego znaczenie i świadomie wprowadzać zmiany — jako konsumenci, przedsiębiorcy i obywatele. 

Wspólne działania na rzecz ochrony środowiska, sprawiedliwości społecznej i równowagi między ekologią i gospodarką to droga do lepszej przyszłości — dla nas i kolejnych pokoleń. 

Jak wdrożyć zasady ESG w branży e-commerce – przewodnik dla firm

Przemyślana strategia ESG pomaga budować odporny, zaufany biznes e-commerce. Co więcej – może realnie wpływać na wyniki finansowe.

Czym jest ESG i dlaczego warto je wdrożyć w e-commerce?

• ESG to zestaw działań z zakresu ochrony środowiska (Environmental), odpowiedzialności społecznej (Social) i ładu korporacyjnego (Governance).
• Dobrze wdrożone ESG to nie tylko odpowiedzialność, ale też większa konkurencyjność, mniejsze ryzyka i większa lojalność klientów.

Zrównoważona logistyka i dystrybucja w e-commerce – konkretne działania

Optymalizacja dystrybucji jest jednym z najskuteczniejszych sposobów na zmniejszenie śladu węglowego sklepu internetowego.

Jak uczynić dostawy bardziej przyjaznymi środowisku?

• Stosuj elektryczne pojazdy dostawcze, szczególnie w miastach i na krótkich dystansach.
• Wspieraj lokalnych dostawców, by skrócić łańcuch dostaw i ograniczyć emisje.
• Wdrażaj odnawialne źródła energii w centrach logistycznych i biurach.
• Planuj trasy dostaw inteligentnie, korzystając z narzędzi do optymalizacji procesów.
• Dekarbonizuj łańcuchy dostaw, wprowadzając zmiany etapami.

Ekologiczne opakowania i magazynowanie w sklepie internetowym

Zrównoważone pakowanie i efektywne magazynowanie to klucz do redukcji odpadów i zwiększenia efektywności operacyjnej.

Jakie zmiany warto wprowadzić w pakowaniu i magazynowaniu produktów?

• Wysyłaj produkty w ekologicznych opakowaniach z materiałów z recyklingu.
• Stosuj opakowania wielokrotnego użytku, tam gdzie to możliwe.
• Informuj klientów o proekologicznych działaniach już od momentu otwarcia paczki.
• Zoptymalizuj zużycie energii w magazynach, np. wdrażając zielone źródła energii.
• Zarządzaj cyfrowym śladem, korzystając z green hostingu i energooszczędnych serwerów.

Pomożemy Ci dobrać i wdrożyć rozwiązania zgodne z ESG, które będą korzystne zarówno dla planety, jak i Twojego biznesu.

Jak projektować ofertę zgodną z ESG i ograniczyć liczbę zwrotów?

Produkty i komunikacja z klientem to jeden z filarów skutecznego i odpowiedzialnego e-commerce.

Co możesz zmienić, by Twoja oferta była bardziej ESG?

• Twórz szczegółowe opisy produktów, zawierające skład, pochodzenie i sposób użytkowania.
• Dodawaj wysokiej jakości zdjęcia i filmy, by ograniczyć nietrafione zakupy.
• Wdrażaj narzędzia dopasowania produktów, jak wirtualne przymierzalnie czy wizualizacje AR.
• Projektuj produkty zgodnie z potrzebami klientów, opierając się na analizach zachowań zakupowych.
• Oznaczaj produkty przyjazne środowisku i społecznie odpowiedzialne, ułatw klientom wybór zgodny z ich wartościami.
• Wspieraj gospodarkę obiegu zamkniętego, oferując programy naprawy, zwrotu czy recyklingu.

Oferujemy wsparcie w zakresie etycznego projektowania produktów, komunikacji z klientem oraz zgodności z najnowszymi regulacjami ESG.

Komunikacja, cyberbezpieczeństwo i zarządzanie – ESG w tle codziennych działań

Odpowiedzialność to również sposób zarządzania firmą i dbania o dane klientów.

O czym warto pamiętać, budując odpowiedzialny e-commerce?

• Zadbaj o odpowiedzialną komunikację – transparentność to wartość sama w sobie.
• Chroń prywatność klientów – stosuj wysokie standardy cyberbezpieczeństwa.
• Buduj etyczne zasady zarządzania, które przekładają się na kulturę organizacyjną.
• Dbaj o warunki pracy – zarówno w firmie, jak i u partnerów w łańcuchu dostaw.
• Analizuj i raportuj działania ESG – w sposób przejrzysty i zgodny z obowiązującymi standardami.

Z naszym wsparciem możesz zautomatyzować raportowanie i wdrożyć system zarządzania ESG dostosowany do struktury Twojej firmy.

Podsumowanie – ESG to inwestycja w przyszłość Twojego sklepu

Zrównoważony e-commerce to nie tylko moda – to odpowiedź na oczekiwania konsumentów, wymogi regulacyjne i rosnącą konkurencję. To także szansa na zbudowanie silnej, odpornej i zaufanej marki.

• Chcesz zmniejszyć emisję i zoptymalizować dystrybucję?
• Szukasz rozwiązań na ekologiczne pakowanie i lepsze zarządzanie magazynem?
• Potrzebujesz pomocy przy projektowaniu oferty zgodnej z wartościami Twoich klientów?

Nasi eksperci pomogą Ci w każdym z tych obszarów – od analizy, przez wdrożenie, po zgodność z regulacjami. Dostosowujemy rozwiązania do struktury organizacyjnej i strategii firmy. Pomagamy nie tylko „być zgodnym”, ale zyskać realną przewagę.

Zrównoważony rozwój zaczyna się od decyzji. Jeśli chcesz, by Twój sklep działał odpowiedzialnie, efektywnie i przyszłościowo – jesteśmy tu, by Cię w tym wesprzeć.

Obieg zamknięty

W dążeniu do obiegu zamkniętego wyróżniamy trzy główne cele:

• „Zamykanie pętli”, czyli zwracanie zasobów z powrotem do systemu w celu zmniejszenia potrzeby wydobywania nowych materiałów (np. recykling).
• „Spowolnienie pętli”, czyli wydłużenie żywotności produktów w celu zmniejszenia eksploatacji (np. poprzez naprawę).
• „Zawężanie pętli”, czyli zwiększanie wydajności zasobów w celu zminimalizowania negatywnych skutków procesów produkcyjnych (np. energooszczędne maszyny).

Wskaźniki

Aby mierzyć postępy w realizacji tych celów, firmy mogą ustanowić własne wskaźniki i KPI dla obiegu zamkniętego. Na przykład Duni Group, której częścią jest EFF, w związku z firmową inicjatywą Circulat at Scale, mierzy zużycie pierwotnego plastiku i materiałów z certyfikatem FSC.

Poniższa grafika przedstawia kilka dostępnych narzędzi i systemów do pomiaru różnych elementów cyrkularności dla firm. Niektóre z nich, takie jak GRI 306, koncentrują się na raportowaniu, a dzięki swojej ogólności mogą mieć uniwersalne zastosowanie. Inne, takie jak CIRCelligence, są bardziej dostosowane do potrzeb konkretnego klienta.

Modele te wykorzystują wskaźniki o szerokim zakresie danych, które pozwalają na określenie metod zamykania, spowalniania i zawężania pętli. Inne koncentrują się bardziej na wpływie obiegu zamkniętego na przychody czy ogólną sytuację przedsiębiorstwa, bądź na systemach wdrożonych w celu umacniania obiegu zamkniętego. Dla kilku z tych frameworków można zobaczyć poniższy podział

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat któregokolwiek z tych (lub innych) wskaźników cyrkularności lub jeśli jesteś ciekawy, jak opracować własne, skontaktuj się z ekspertem ds. zgodności środowiskowej EFF, Diego Perdomo, lub ekspertem ds. zrównoważonego rozwoju EFF, Marie Gomersall.

Źródła:

– “Circularity indicators in practice: Exploring companies’ application and linkages to sustainability” by Emilia Paredes Bassi (2023) as published by Lund University IIIEE
– “Measuring circularity at the corporate level” by Irene Martinetti and Jarkko Havas (2021) as published in the journal Field Actions Science Reports
– “Product design and business model strategies for a circular economy” by Bocken et al. (2015) as published in the Journal of Industrial and Production Engineering
– “How can organisations measure their level of circularity? A review of available tools” by Valls-Val, Ibáñez-Forés, & Bovea (2022) as published in the Journal of Cleaner Production
– World Business Council Circular Transition Indicators
– Duni Group “Becoming Circular at Scale”
– Ellen MacArthur Foundation Circulytics indicators
– EU Circular Economy Monitoring Framework
– Duni Group Boston Consulting Group & Circular Economy CIRCelligence
– Duni Group Circular Economy & PACE

Różnice w realizacji przepisów dotyczących Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta

Wymagania dotyczące zgodności, raportowania oraz obciążeń finansowych mogą się znacznie różnić. 

Co więcej, nie tylko Państwa członkowskie UE realizują przepisy dotyczące Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) w różny sposób  ale dotyczy to również pozostałych krajów na świecie. 

Różnice wynikają z kilku kluczowych powodów: 

• Różnice w systemach prawnych i administracyjnych  
• Wpływ powiązanych interesariuszy (m.in. lokalni producenci)  
• Stopień dostosowania rynku do nowych regulacji 
• Różnice w infrastrukturze i poziomie rozwoju gospodarczego   
• Zróżnicowane priorytety ekologiczne  
• Elastyczność dyrektywy  

Zrozumienie różnic pomiędzy sposobami implementacji przepisów jest kluczowe dla firm działających na wielu rynkach. W niniejszym artykule przyjrzymy się systemom ROP wdrażanych w krajach poza UE, analizując, jak największe gospodarki świata adaptują i wdrażają te zasady w unikalnych dla nich warunkach. 

Przepisy Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta w różnych krajach 

Trendy i przewidywania 

Strategie ROP i ich zakres znacznie różnią się w poszczególnych krajach, nawet wśród tych, które wdrażają te polityki od wielu lat. W niektórych krajach przepisy dotyczące ROP zarządzane są na szczeblu krajowym w innych zaś tylko regionalnie. Odpowiedzialność za wdrażanie i egzekwowanie przepisów również jest różna – czasem są kontrolowane przez rządy, czasem przez stowarzyszenia branżowe, a w wielu przypadkach tworzone są koalicje wielu interesariuszy.  

Głównymi obszarami zainteresowania są zazwyczaj opakowania i tworzywa sztuczne jednorazowego użytku. Coraz większy nacisk kładzie się odpowiedzialność za odpady elektroniczne. 

Przewidywania ekspertów branżowych mówią o tym, że zasady ROP staną się bardziej rygorystyczne, poszerzone zostaną wymogi sprawozdawcze i zwiększone będą sankcje za niespełnienie przepisów. Wiele krajów oprócz najważniejszych kategorii, takich jak opakowania i elektronika, rozszerza ramy rozszerzonej odpowiedzialności producenta o branże takie jak: tekstylia, meble i inne dobra trwałego użytku. Coraz większy nacisk będzie również kładziony na przejrzystość, a cyfrowe bazy danych odpowiedzialności producenta (np. Kanadyjski Federalny Rejestr Tworzyw Sztucznych) staną się coraz bardziej powszechne. 

Biorąc pod uwagę dynamiczny charakter ram rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) na całym świecie, oczywiste jest, że systemy te stale ewoluują w odpowiedzi na zmieniające się otoczenie środowiskowe, gospodarcze i regulacyjne. W związku z tym, zainteresowane strony muszą zachować elastyczność i zwracać uwagę na trendy i zmiany w polityce zarówno krajowej jak i międzynarodowej. 

Rekomendacje dla firm 

Chcąc wyprzedzić zmieniające się wymagania dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta, firmy powinny: 

• Monitorować zmiany w przepisach: Przepisy dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta stale się zmieniają, a śledzenie nowych przepisów na poziomie krajowym, regionalnym i międzynarodowym jest niezbędne. 
• Inwestowanie w projektowanie produktów: Planowanie procesu projektowania swoich produktów np. pod kątem zwiększania możliwość recyklingu i optymalizacji zużycia materiałów może pomóc firmom obniżyć koszty produkcyjne i dostosować się do nadchodzących przepisów. 
• Angażowanie się w partnerstwa branżowe: Wiele udanych programów ROP jest prowadzonych przez koalicje branżowe. Przedsiębiorstwa powinny rozważyć możliwość nawiązania współpracy z innymi zainteresowanymi stronami, aby podzielić się doświadczeniem i dobrymi praktykami związanymi z przestrzeganiem przepisów. 
• Zwiększenie przejrzystości i sprawozdawczości: Kluczowe staje się wdrożenie zaawansowanych systemów monitorowania i raportowania. Firmy powinny opracować i stosować efektywne mechanizmy gromadzenia, analizy oraz przekazywania danych, które umożliwią skuteczne śledzenie zgodności z wymogami regulacyjnymi oraz zapewnią pełną przejrzystość operacyjną. 

Wraz z ewolucją globalnej polityki ROP, firmy z proaktywnym podejściem będą lepiej przygotowane na nowe regulacje, skuteczniej ograniczą swój wpływ na środowisko i umocnią pozycję marki na rynku zorientowanym na zrównoważony rozwój. Kluczem do długoterminowego sukcesu w gospodarce obiegu zamkniętego stanie się uważne śledzenie zmian w przepisach oraz wdrażanie najlepszych praktyk. 

Źródła:

– Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) w globalnym przemyśle opakowaniowym 
– Przepisy dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta za opakowania na całym świecie 
– ROP by Product Archives – Product Stewardship Institute 
– Przepisy dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP)  
– Perspektywy dla administracji Trumpa w zakresie regulacji, egzekwowania i sporów sądowych dotyczących środowiska, energii i zasobów naturalnych 
– Pharmaceuticals Archives – Product Stewardship Institute  
– Przepisy dotyczące opakowań ROP w Kanadzie: Gdzie teraz jesteśmy?   
– Ostatnie zmiany dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta w Kanadzie 
– Brazylijskie Ministerstwo Środowiska będzie egzekwować rozwiązania dotyczące odpadów produktowych | BVRIO (Krzywe) 
– Brazylijskie przepisy dotyczące odpadów stałych – Circular Action Hub 
– Precz ze starym: zmiany w gospodarce odpadami stałymi w Brazylii | Enhesa (Enhesa) 
– Wyzwania w meksykańskich celach recyklingu odpadów elektronicznych 
– Rozszerzona odpowiedzialność producenta w Meksyku.pdf 
– Rozszerzona odpowiedzialność producenta | RKC-MPD 
– Recykling pojazdów wycofanych z eksploatacji: analiza porównawcza Chin i Japonii – Auto Recycling World 
– Rozszerzona odpowiedzialność producenta | RKC-MPD 
– Gospodarka odpadami stałymi i technologia recyklingu w Japonii.pdf 
– System rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) w Korei Południowej 
– Przewodnik po zgodności z ROP w Indiach  
– Australia proponuje reformę przepisów dotyczących opakowań, w tym ROP dla opakowań | ChemLinked (Związek z Chemią) 
– Zarządzanie produktem – DCCEEW 
– Reforma przepisów dotyczących opakowań: Podsumowanie konsultacji – DCCEEW 
– Przepisy z sekcji 18 | Rozszerzona odpowiedzialność producenta 

Spowolnienie polityki klimatycznej – krótkoterminowa oszczędność, długoterminowa katastrofa 

Propozycja ograniczenia liczby firm zobowiązanych do raportowania ESG ma swoje zalety i jest atrakcyjna dla firm, które chcą uniknąć dodatkowych kosztów administracyjnych. Jednak krótkoterminowe oszczędności nie zrównoważą długofalowych skutków. Bez transparentnego raportowania firmom łatwiej będzie ograniczyć inwestycje w ekologiczne technologie i dostosowanie do nowych realiów klimatycznych. To oznacza, że: 

• Mniej firm będzie monitorować swoje emisje gazów cieplarnianych i efektywność energetyczną. 
• Ograniczone zostaną inicjatywy mające na celu dekarbonizację produkcji i łańcucha dostaw. 
• Firmy będą mniej skłonne do wdrażania strategii adaptacyjnych, takich jak ochrona przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. 

Dlatego bardzo istotne jest, by podkreślać cel wydania Omnibusa. Uproszczenie wymogów raportowych nie ma na celu poluzowania strategii klimatycznych. Wręcz przeciwnie – ograniczenie zasób firmy na skomplikowane raportowanie ma dać firmom przestrzeń na jak najszybsze wdrażanie działań w życie. W skrócie: Więcej działań, mniej biurokracji – potrzebny jest krok w stronę realnych rezultatów. 

Firmy powinny pamiętać, że bez odpowiednich działań ograniczających, zmiana klimatu będzie postępować coraz szybciej, a jej skutki będą odczuwalne na wielu płaszczyznach.

Oto kilka przykładów realnych konsekwencji: 

• Ekstremalne zjawiska pogodowe uderzą w infrastrukturę – Gwałtowne burze, powodzie i fale upałów będą coraz częstsze i coraz bardziej intensywne. Bez odpowiedniego przygotowania i adaptacji, firmy narażone na te zagrożenia poniosą ogromne straty finansowe. Przykładem mogą być powodzie w Niemczech w 2021 roku, które kosztowały gospodarkę ponad 30 miliardów euro. 
• Problemy z dostawami surowców i zakłócenia w łańcuchach dostaw – Susze i inne anomalie pogodowe negatywnie wpłyną m.in. na rolnictwo, co doprowadzi do wzrostu cen żywności i surowców. Firmy nieprzygotowane na tego typu sytuacje staną przed poważnymi problemami operacyjnymi. 
• Zwiększone koszty ubezpieczeń i strat finansowych – Ubezpieczyciele już teraz podnoszą składki dla firm znajdujących się na terenach zagrożonych skutkami zmian klimatu. Wraz z eskalacją problemu firmy będą zmuszone płacić coraz więcej, co wpłynie na ich rentowność. 
• Utrata zaufania inwestorów i konsumentów – Inwestorzy coraz częściej uwzględniają ESG w swoich decyzjach finansowych. Firmy, które ograniczą raportowanie i działania klimatyczne, mogą stracić dostęp do finansowania i zmierzyć się z odpływem kapitału. 

Dlaczego przejrzystość ESG jest kluczowa? 

Odpowiedzialne raportowanie ESG nie jest tylko biurokratycznym obowiązkiem – to mechanizm, który mobilizuje przedsiębiorstwa do realnych działań na rzecz klimatu. Transparentność umożliwia ocenę postępów i zwiększa presję na firmy, aby wdrażały zrównoważone strategie na szeroką skalę.  

Jeżeli konsekwencją ograniczenia obowiązku raportowania ESG okaże się zaprzestanie działań w tych obszarach, stanowić to będzie krok wstecz w walce ze zmianą klimatu. Wzrost ryzyka klimatycznego i jego konsekwencje będą kosztować gospodarki na całym świecie miliardy dolarów rocznie. Jeśli firmy nie podejmą działań już teraz, za kilka lat będą zmuszone zmierzyć się z jeszcze większymi stratami – zarówno finansowymi, jak i środowiskowymi. Zmiana klimatu nie czeka na sprawozdania – postępuje niezależnie od politycznych decyzji. Firmy, które dziś zignorują odpowiedzialność za swoje działania, jutro będą musiały zmierzyć się z kosztami, których nie da się już uniknąć. 

Źródła 

– Powódź w Niemczech. 30 mld euro na fundusz odbudowy 

Deregulacja ESG – zamierzenia i konsekwencje

Oba pakiety legislacyjne – Omnibus I i Omnibus II – mają na celu uproszczenie wymagań dla przedsiębiorstw, zwłaszcza w zakresie dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) oraz dyrektywy CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive). Kluczowym założeniem jest redukcja obowiązków administracyjnych o około 80%.

W Polsce obowiązki sprawozdawcze miałyby obejmować jedynie około 500 firm, zamiast 3500 przewidzianych wcześniej.

Nowe regulacje obejmą jedynie największe przedsiębiorstwa, które:

• zatrudniają ponad 1000 pracowników
• oraz osiągają roczne przychody przekraczające 50 mln euro lub mające sumę bilansową powyżej 25 mln euro

Wszystkie inne spółki będą mogły raportować dobrowolnie (korzystając ze standardu VSME), który docelowo zostanie wydany w formie rozporządzenia delegowanego.

Zmieniono także harmonogram raportowania. Firmy, które miały po raz pierwszy opublikować raport zrównoważonego rozwoju w 2026 lub 2027 roku, otrzymają dodatkowe dwa lata na dostosowanie się do nowych wymagań.

Ponadto, sektorowe normy raportowania zostały usunięte, co oznacza, że firmy nie będą musiały dostosowywać raportów do specyficznych wytycznych dla danej branży.

Wpływ na konkurencyjność polskich firm

Propozycja zmiany w regulacjach ESG wywołują mieszane reakcje wśród przedsiębiorstw i ekspertów. Z jednej strony, uproszczenie wymogów raportowania pozwoli wielu firmom na redukcję kosztów związanych z przygotowywaniem raportów ESG oraz wdrażaniem odpowiednich systemów monitorowania danych. To pozytywna wiadomość szczególnie dla małych i średnich firm, które do tej pory zmagały się z wysokimi kosztami dostosowania do wymogów CSRD.

Z drugiej strony, ograniczenie zakresu raportowania ESG może wpłynąć negatywnie na konkurencyjność polskich firm na rynku unijnym. Dyrektywa CSRD miała na celu wyrównanie szans między przedsiębiorstwami poprzez ujednolicenie standardów raportowania. Deregulacja może wzmocnić pozycję zagranicznych firm, które nadal będą przestrzegać bardziej restrykcyjnych wymogów, podczas gdy polskie podmioty pozostaną w tyle w zakresie transparentności i zaufania inwestorów.

Dodatkowo, redukcja raportowania ESG może ograniczyć zdolność firm do identyfikowania oszczędności wynikających z optymalizacji zużycia energii i zasobów. Dane zbierane na potrzeby raportów ESG często pozwalają firmom wykrywać nieefektywności w zarządzaniu energią i emisjami, co w dłuższej perspektywie prowadzi do realnych oszczędności operacyjnych.

Perspektywa regulacyjna – co dalej?

Pakiet Omnibus przewiduje także uproszczenie sprawozdawczości w zakresie:

• Taksonomia UE – Ujawnienia dotyczące Taksonomii będą obowiązkowo raportowały tylko spółki, które jednocześnie mają ponad 1000 pracowników i roczne przychody powyżej 450 mln euro.
• Mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) – z obowiązku CBAM zostało zwolnione 90% importerów (głównie MŚP i osoby fizyczne).
• Audyt raportu – Utrzymany zostanie mechanizm „limited assurance”. Raporty ESG będą podlegać ograniczonej weryfikacji przez audytorów (kontrola będzie mniej rygorystyczna, oparta na analizie dostępnych informacji oraz ocenie prawdopodobieństwa błędów).
• Wymogi CSDDD – ocena ryzyka w łańcuchu aktywności będzie koncentrować się na bezpośrednich partnerach biznesowych (Tier 1) zatrudniających co najmniej 500 pracowników.
• Mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) – z obowiązku CBAM zostało zwolnione 90% importerów (głównie MŚP i osoby fizyczne).

Podsumowanie

Proponowane zmiany w zakresie raportowania ESG w ramach Pakietu Omnibus stanowią istotny krok w kierunku uproszczenia regulacji i zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw. Dla wielu firm oznacza to redukcję kosztów i większą elastyczność w zakresie działań związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Jednak ograniczenie raportowania ESG niesie ze sobą także poważne ryzyko. Może ono prowadzić do spadku transparentności na rynkach, ograniczyć dostęp mniejszych firm do finansowania oraz osłabić skuteczność unijnej polityki klimatycznej. Kluczowym wyzwaniem dla przedsiębiorstw będzie znalezienie równowagi pomiędzy korzyściami wynikającymi z deregulacji a długoterminowymi celami zrównoważonego rozwoju.

Niezależnie od przyszłych decyzji legislacyjnych, firmy powinny nadal dążyć do wdrażania strategii ESG, nawet jeśli nie będą formalnie zobowiązane do raportowania. Zrównoważony rozwój nadal jest bowiem coraz ważniejszym elementem strategii biznesowej, który nie tylko generuje obniżenie kosztów poprzez zwiększenie efektywności procesów, przyciąga inwestorów, ale również pozwala na budowanie długoterminowej wartości i odporności na zmiany rynkowe.