W lutym Unia Europejska ogłosiła przełomową propozycję legislacyjną znaną jako pakiet Omnibus, której celem jest uproszczenie obowiązków sprawozdawczości niefinansowej. Jedną z kluczowych zmian była znacząca redukcja zakresu podmiotów objętych obowiązkiem raportowania na mocy dyrektywy CSRD.
VSME vs ESRS
Podczas gdy szczegóły pakietu Omnibus wciąż są przedmiotem dyskusji ustawodawców, wiele firm – zwłaszcza tych, które do tej pory podlegały obowiązkowi, a obecnie nie są nim objęte – pozostaje w niepewności co do przyszłości raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Jedną z możliwości dla takich firm stanowi dobrowolny standard dla małych i średnich przedsiębiorstw (VSME, ang. Voluntary Small and Medium Enterprise standard). Opiera się on na kluczowych elementach Europejskich Standardów Raportowania Zrównoważonego Rozwoju (ESRS) oraz innych uznanych norm raportowania niefinansowego, prezentując je w bardziej dostępnej i uproszczonej formie. Firmy mogą wybrać ścieżkę Podstawową (B) lub Bardziej Szczegółową (C). Przykładowo, ESRS 1 i 2 można wdrożyć jako B1–B2 (wersja podstawowa) lub C1–C2 (wersja zaawansowana).
Poniższa grafika wskazuje, jak w jaki sposób tematyka VSME nawiązuje do zakresów ESRS:
Widoczne jest, że wiele z kluczowych zakresów ESRS pozostaje uwzględnionych w VSME, lecz w uproszczonej wersji.
A co z podwójną istotnością (Double Materiality Assessment)?
W przeciwieństwie do standardu ESRS, VSME nie wymaga formalnego przeprowadzenia oceny podwójnej istotności. Wprowadza natomiast zasadę „jeśli dotyczy”, zachęcając firmy do raportowania jedynie w zakresie tematów istotnych dla ich działalności i interesariuszy.
Mimo że rozbudowana i audytowana analiza nie jest obowiązkowa, nawet uproszczona ocena może przynieść MŚP istotne korzyści:
- Identyfikacja tematów istotnych do ujawnienia
- Priorytetyzacja działań i zasobów w zakresie ESG, wzmacniająca strategię zrównoważonego rozwoju
- Przygotowanie gruntu pod przyszłe obowiązki związane z CSRD
Dlaczego MŚP powinny raportować dane zrównoważonego rozwoju?
Firmy rozważające wdrożenie raportowania ESG – nawet jeśli nie są do tego prawnie zobowiązane – mogą zyskać szereg korzyści strategicznych:
- Ujednolicenie odpowiedzi na zapytania partnerów, klientów i inwestorów o dane ESG – upraszczając procesy i poprawiając gotowość informacyjną
- Wskazanie obszarów do optymalizacji zużycia zasobów (energia, woda, materiały), co może prowadzić do oszczędności
- Lepsze zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw
- Ułatwiony dostęp do finansowania zrównoważonego rozwoju – m.in. zgodnie z raportem EU Platform on Sustainable Finance z marca 2025
- Budowa reputacji i transparentności wobec klientów, partnerów i innych interesariuszy
- Przygotowanie na przyszły rozwój i zgodność z ESRS, ze względu na podobieństwo struktur
VSME vs LSME – co warto wiedzieć?
Niektóre MŚP – szczególnie spółki giełdowe – podlegały wcześniej obowiązkowi raportowania na podstawie standardu LSME (Listed SME). Pakiet Omnibus zlikwidował jednak te obowiązki, pozostawiając przyszłość LSME niepewną.
Trwa debata nad tym, który standard – VSME czy LSME – powinien być rozwijany i jak uprościć te dwa modele, by uniknąć niejasności. Dodatkowym wyzwaniem jest fakt, że zarówno VSME, jak i LSME, mają wersje podstawowe i obszerne.
Wnioski
Pomimo zawężenia obowiązku raportowania wynikającego z CSRD, firmy, które nie są nim objęte, mogą odnieść wymierne korzyści z wdrożenia standardu VSME. Jego spójność z ramami ESRS pozwala nie tylko wyprzedzić przyszłe wymagania regulacyjne, ale też zbudować solidne fundamenty do strategicznego zarządzania zrównoważonym rozwojem.
Niezależnie od tego, czy dążymy do polepszenia transparentności wobec interesariuszy, efektywności operacyjnej czy odporności długoterminowej – wdrożenie raportowania VSME to krok w stronę nowoczesnego, odpowiedzialnego biznesu.
Źródła:
– „Omnibus explained: key changes to sustainability standards proposed by the European Commission”, Accountancy Europe, marzec 2025
– „Streamlining Sustainable Finance for SMEs”, EU Platform on Sustainable Finance, marzec 2025
– „Voluntary reporting standard for SMEs (VSME)”, EFRAG
– „VSME vs ESRS: Understanding the key differences in sustainability reporting”, SustainLab, marzec 2025
– „VSME vs LSME”, 414, kwiecień 2025
– „Why SMEs should consider the VSME standard in uncertain times of Omnibus – 10 reasons to believe in sustainability”, Jarosław Kacprzak, marzec 2025
